Eenzaam en gelukkig

SolarisFilms kijken met mijn broer is een soort Russische Roulette. Ik laat me vaak door zijn aparte films verrassen, wat de ene keer goed uitpakt en de andere keer wat minder. Laatst keken we Solaris (1972) samen, een Russische cultfilm en ondertussen onderdeel van The Criterion Collection.

De film is gebaseerd op het gelijknamige boek van Stanislaw Lem en behandelt het zware thema van communicatie tussen levende wezens. In dit geval tussen mensen en een planeet. Dat de nodige abstractie nodig was om dit een beetje verteerbaar te maken voor kijkers moge duidelijk zijn, wat uiteindelijk resulteerde in een film die je makkelijk kan plaatsen in het arthouse hokje.

Het verhaal draait om Kris Kelvin (Donatas Banionis), een psycholoog die naar het Solaris ruimtestation afreist. Op aarde had men sterk de indruk dat het daarboven niet meer helemaal pluis was, iets wat bij Kelvin’s aankomst meteen wordt bevestigd. Het ruimtestation is een zooitje en van de drie bemanningsleden leven er nog maar twee.

Een prima begin voor een horrorfilm a la Event Horizon (1997) zou je denken, maar Solaris neigt meer naar een psychologische thriller. De overlevende bemanningsleden Dr. Snaut (Jüri Järvet) en Dr. Sartorius (Anatoliy Solonitsyn) bieden Kelvin slechts minimale steun en hij krijgt ook al vrij snel bezoek van zijn dode vrouw Hari (Natalya Bondarchuk). Hari blijkt een poging van de planeet Solaris te zijn om direct met Kelvin te communiceren. Dit zorgt voor de nodige psychologische problemen bij Kelvin en zijn geestestoestand wordt er gedurende de film niet beter op. Zijn collega’s overtuigen hem ervan dat hij niet hallucineert, maar dat maakt de situatie er niet makkelijker op.

Regisseur Andrei Tarkovsky verfilmde het verhaal op zo’n manier dat je vaak geen idee hebt waar je naar zit te kijken. De planeet Solaris is volledig bedekt met water en uit zijn (haar?) humeur door flink te stormen als de communicatie eventjes stroef verloopt. Maar verder heb je eigenlijk geen idee waarom de planeet überhaupt contact zoekt met de bemanning van het ruimtestation, laat staan waarom het dit doet door de herinneringen van deze mensen tot leven te brengen.

Dit gebrek aan duidelijkheid komt de mysterieuze sfeer van de film zeker ten goede, maar maakt het verhaal er niet beter op. Wat ook niet helpt is dat de film vol zit met lange, stille scènes. Deze testen uiteindelijk meer je geduld dan dat ze je stimuleren en maken de film onnodig lang. Mijn grootste probleem met Solaris is dan ook de speelduur, die met twee uur en drie kwartier toch echt aan de lange kant is.

Dat is jammer, want het acteerwerk en de vormgeving is verder dik in orde. De set van het ruimtestation is op en top jaren 70 design en dankzij slim gebruik van dag- en nachtlicht komt het zelfs een beetje tot leven. De special effects zijn natuurlijk gedateerd, hoewel er wel nog een goede scène is waarin de personages even gewichtloos zijn.

Maar goed, een film als deze moet het natuurlijk niet hebben van special effects. De acteurs komen allemaal goed voor de dag, wat nog knap is aangezien ik geen woord Russisch versta. Grappig is ook dat de acteur die Dr. Snaut speelt er uit ziet als een verlopen Lance Henriksen. Niet het grootste compliment dat je iemand kan geven, maar ik vond het toch frappant.

Ik ben benieuwd of de Hollywood remake uit 2002 een beetje te pruimen is. De mysterieuze sfeer zal ongetwijfeld verloren zijn gegaan, maar er is natuurlijk ook wat te zeggen voor toegankelijkheid, zeker als de film ook aanzienlijk korter is. Ik vond de versie uit 1972 ondanks de lengte alsnog een vermakelijke ervaring, maar hopelijk komt mijn broer de volgende keer met iets eenvoudigers aanzetten.

[Solaris | Blu-Ray | Regio: 2]

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Cinematiek!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s