Het zwanenmeer zit vol

Stiekem wilde ik altijd al Black Swan (2010) een keer zien, maar het kwam er tot kort geleden maar nooit van. Een film over een ballerina gespeeld door Natalie Portman spreekt niet meteen tot de verbeelding, maar niet alles is wat het lijkt in deze psychologische thriller.

Nina (Natalie Portman) is een walgelijk strebertje. Geobsedeerd door ballet en gedreven door een manipulerende moeder steekt ze al haar tijd in haar passie. Ze is zo gedreven dat ze zelfs spullen steelt van de ster van haar groep, gewoon omdat ze meer als haar wilt zijn. Ondanks haar toewijding wist ze nog nooit een grote rol te bemachtigen, maar hier komt verandering in wanneer regisseur Thomas Leroy (Vincent Cassel) besluit om Het Zwanenmeer te herinterpreteren.

Nina behoort tot het selecte gezelschap dat auditie mag doen voor de duorol van zowel witte als zwarte zwaan. Leroy ziet in haar de ideale witte zwaan, maar heeft zo zijn twijfels of ze ook de rol van zwarte zwaan in kan vullen. Ik had ook zo mijn twijfels of Portman Nina als iets anders wist neer te zetten dan een zielig tenger meisje, maar de zoektocht naar haar donkere zijde brengt je als kijker gedurende de rest van de film naar onverwachte plekken.

Om haar rol overtuigend te kunnen spelen had Portman een half jaar op balletles doorgebracht. Deze voorbereiding werpt zijn vruchten af, want haar warming-up routine en interactie met haar accessoires kwam op mijn ongetrainde oog zeer natuurlijk over. De film maakte voor de heftigere dansscènes gebruik van body doubles, maar dankzij slimme montage is het nooit overduidelijk dat we naar de benen van iemand anders zitten te kijken.

Visueel is het sowieso een hoogstaande productie, voor een groot deel opgenomen in het Metropolitan Opera House en Avery Fisher Hall in New York. De locaties zijn groots en hebben iets sprookjesachtigs. Ook de kostuums mogen er zijn en de klassieke muziek gaat op natuurlijke wijze hand in hand met de setting. Het is bij vlagen een visueel spektakel en juist daarom vind ik het interessant dat de film hele storende ondertonen heeft.

Het gaat immers slecht met Nina. Haar moeder pusht haar tot het extreme om perfect te dansen, terwijl ze last heeft van meerdere geestesziekten. Zo is ze jaloers op het succes van Beth (Winona Ryder) en voelt ze zich bedreigd door de aanwezigheid van Lily (Mila Kunis) die een natuurlijk zwarte zwaan is.

Hoe meer Nina haar “zwarte” kant omarmt, hoe erger haar geestesziekten naar voren komen. Portman speelt haar rol zeer overtuigend en stukje bij beetje zijn we getuige van haar mentale neerval. Ze fantaseert over sex met Lily, denkt dat er veren uit haar rug groeien en lijkt de hand van haar moeder te breken. Ze takelt zichzelf ook toe, culminerend in een grootse finale met een droevig randje.

De film roept de vraag op hoe gelukkig iemand kan zijn die obsessief perfectie nastreeft. Dat Nina goed kan dansen staat buiten kijf, maar ze lijkt verder tot niks anders in staat. Dit in groot contrast met Lily, die technisch minder goed is als Nina, maar wel met gevoel en passie beweegt. Ook sociaal gezien kan Lily zich moeiteloos staande houden, terwijl Nina een beschut leven leidt bij haar moeder thuis.

Ontelbare films zijn deze film al voorgegaan wat betreft de tragiek van het leven, maar Black Swan presenteert dit thema zo ongebruikelijk dat je haast wel moet kijken. Het is deels een balletvoorstelling en deels een psychedelische trip. De zoektocht van Nina naar haar duistere kant komt ook overeen met actrice Portman die met haar imago probeert te breken. Haar carriere begon nog veelbelovend als kindactrice in Léon (1994) en Heat (1995), maar ze leek daarna gevangen in veilige rollen.

Black Swan is zeker geen perfecte film – shakycam zou verboden moeten worden en ik heb het idee dat de lesbische fantasiescene er alleen in zit om een balletfilm ook aan het mannelijk publiek te verkopen – maar het is zo’n ongebruikelijke productie dat ik er erg van heb genoten. Als Portman in de toekomst vaker in dergelijke moeilijke films op duikt dan wordt het nog wat met deze onopmerkelijke actrice.

[Black Swan | Blu-Ray | Regio: 2]

2 reacties

Opgeslagen onder Cinematiek!

2 Reacties op “Het zwanenmeer zit vol

  1. Pingback: Bosman zoekt vrouw | patraversus

  2. Pingback: Magische technologie | patraversus

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s