Boze spierbundel

Marteling, over-the-top actie, brute macho scènes en maatschappelijk onrecht zijn niet de meest voor de hand liggende ingrediënten voor een goed drama, maar toch zijn dit precies de elementen die de film First Blood (1982) maken tot wat het is. Sylvester Stallone kruipt in de huis van John J. Rambo en portretteert een sympathieke, doch bloedlustige Vietnam veteraan.

First Blood – tegenwoordig beter bekend als Rambo – First Blood – is gebaseerd op de gelijknamige roman van David Morell. De Nederlandse titel van het boek is De Achtervolging, maar die titel doet in ieder geval de film niet genoeg eer aan. Rambo wordt door zowel de autoriteiten als zijn verleden achtervolgd, maar wiens schuld is het eigenlijk dat hij doordraait en een Amerikaans stadje in het puin legt?

In het begin van de film komt Rambo er achter dat een van zijn kameraden van zijn voormalig peloton is bezweken aan de gevolgen van Agent Orange, waardoor hij voor zijn gevoel nou alleen is op een wereld die hem niet begrijpt. Rambo was in betere tijden een supersoldaat, maar is nou gereduceerd tot een zwerver. Op zijn weg naar het stadje Hope wordt hij door de lokale sheriff van de straat geplukt en achter de stad weer achtergelaten. Sheriff Teasle (Brian Dennehy) is het soort vaderfiguur dat aardig is voor zijn eigen familie, maar de buren het liefst zou deporteren. De geagiteerde Rambo wilt een statement maken en loopt terug richting Hope. Dit ontgaat de sheriff niet, die hem prompt arresteert en de grootste fout uit zijn leven maakt.

Rambo wordt vervolgens op het politiebureau onbegrijpelijk slecht behandeld. Grote littekens verraden Rambos getraumatiseerde achtergrond als soldaat. De agenten lijken er op te kicken deze verder onschuldige man te mishandelen, wat het personage Rambo des te sympathieker maakt voor de kijker. Als de agenten met een scheermes aankomen kan Rambo de flashbacks naar zijn miserabele tijd in Vietnam niet meer aan en breekt hij los. In zijn overlevingsdrang neemt hij het halve politiebureau te grazen, waarna hij buiten een burger van zijn motor aftrekt en Hope probeert te ontvluchten.

Wat volgt is de achtervolging waar de Nederlandse titel van de roman op is gebaseerd. Rambo vlucht een bos in, waar hij zich meer dan wie dan ook thuis voelt. De agenten die hem achtervolgen moeten het allemaal met zwaar lichamelijk letsel bekopen. Rambo geeft sheriff Teasle een duidelijke waarschuwing dat hij zijn klopjacht moet staken, maar de sheriff is te koppig en trots om dit goede advies ten harte te nemen.

Halverwege introduceert de film het personage Trautman (Richard Crenna), wie Rambos oude kolonel is. Trautman is het enige vaderfiguur dat Rambo ooit gehad heeft en hij kleineert sheriff Teasle tijdens de scènes dat beide mannen in beeld zijn. Teasle raakt verblind door woede en eergevoel, maar Trautman blijft koeltjes, wetende dat Rambo ook deze situatie zal overleven. Rambo is immers een getrainde vechtmachine, die gewend is om met het beste materiaal de meest gevaarlijke vijanden af te slachten.

Dat Rambo een superieure killer is blijkt in de tweede helft van de achtervolging, als hij zelf achter de sheriff aan gaat en de halve stad in as legt. Het is extreem over-the-top, maar de monoloog van Rambo aan het einde geeft de film een meer dan waardig einde. Alle congressionele onderscheidingen en topprestaties tijdens de oorlog ten spijt spuugt de Amerikaanse maatschappij hem – en impliciet iedereen als hij – uit. Het leger liet hem met materiaal ten waarde van miljoenen dollars werken, maar in Amerika kan hij niet eens een lullig baantje krijgen. Rambo kan maar moeilijk met deze nieuwe realiteit omgaan en vaderfiguur Trautman lijkt de enige persoon die zich in hem kan verplaatsen.

Trautman kan uiteindelijk noch Rambo noch de politie redden, maar hij is wel de enige persoon in de film die realiseert dat sheriff Teasle en zijn mannen de ellende zelf over zich hebben afgeroepen. Rambo kwam naar Hope voor onderdak en wat te eten, maar kreeg in plaats daarvan onbegrip voorgeschoteld. Hij is getraind om pas aan te vallen als de vijand daar aanleiding tot geeft en de politie geeft hem meer dan genoeg reden zich te verzetten. Zij vroegen om problemen, niet Rambo.

First Blood is een geweldig psychologisch drama, dat zich knap maskeert als een actiefilm. Dennehy en Crenna doen het zeer overtuigend in hun rollen als respectievelijk de sheriff en kolonel Trautman, maar het is natuurlijk Stallone die de show steelt als de zwijgzame John J. Rambo. De film velt gelukkig geen politiek oordeel over de Vietnam oorlog en focust zich alleen op de lijdensweg van veteraan Rambo. Het geheel wordt bijgestaan door een muzikale score aan de hand van meester Jerry Goldsmith, wat de sfeer zeker ten goede komt.

Het is vreemd om te zien dat de vervolgen op First Blood zo af weken van de eerste film. First Blood kenmerkte zich nog door menselijk drama, maar deel twee en drie waren toch meer over-the-top actiefilms waarin Rambo eigenlijk een karikatuur van zichzelf is. Het vierde deel is ook weinig subtiel te noemen, hoewel dat wat mij betreft wel de beste actiefilm van deze tijd is. First Blood is een van de beste “actiefilms” van begin jaren 80 en zodoende raad ik deze dan ook dubbel en dwars aan.

[First Blood | DVD | Regio: 2]

3 reacties

Opgeslagen onder Cinematiek!

3 Reacties op “Boze spierbundel

  1. Pingback: Veel meer van hetzelfde | patraversus

  2. Pingback: Sta op, Vleermuisman! | patraversus

  3. Pingback: Tijd voor een tukkie | patraversus

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s